yedy haber merkezi
Öğrenciler Kasım 2024'te Novi Sad tren istasyonunda meydana gelen ölümcül çöküşü protesto etti, Kragujevac, Sırbistan, 4 Şubat 2025. Fotoğraf: Marko Đurica/Reuters
Sırbistan'da başlayan ve büyüyerek tüm ülkeye yayılan öğrenci protestoları, demokratik talepleri ve barışçıl yaklaşımlarıyla uluslararası arenada ses getirdi. Öğrencilerin başlattığı direniş hareketi, şiddet içermeyen mücadele anlayışı nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi.
Tren İstasyonu Çökmesi ve Protestoların Fitili
2024 yılının Kasım ayında Novi Sad kentindeki ana tren istasyonunun yeni restore edilen sundurmasının çökmesi sonucu 15 kişi hayatını kaybetti. Bu olay, ülkede büyük bir infial yarattı ve başta öğrenciler olmak üzere binlerce insanı sokaklara döktü. Göstericiler, bu felaketin ardında ihmaller zinciri ve yolsuzluk skandalları olduğunu dile getirerek yetkilileri sorumluluk almaya çağırdı.
Başlangıçta Novi Sad Üniversitesi öğrencilerinin organize ettiği protestolar, kısa sürede Belgrad ve diğer büyük şehirlere yayıldı. Öğrencilere akademisyenler, insan hakları aktivistleri, sanatçılar, hukukçular ve tarım işçileri de destek verdi.
"15 için 15" Sessizlik Eylemi
Protestocular, adalet talebiyle çeşitli etkinlikler düzenledi. Bunlardan en dikkat çekeni, 15 kurbanın anısına Belgrad'da gerçekleşen "15 için 15" adlı sessizlik eylemiydi. 100.000'den fazla kişinin katıldığı bu büyük buluşma, Sırbistan tarihinin en büyük kitlesel protestolarından biri olarak kayıtlara geçti.
Polisin müdahalesine rağmen protestolar büyüyerek devam etti. Bazı öğrenciler gözaltına alındı, ancak bu durum hareketi durdurmadı; aksine daha fazla insanı dayanışma için bir araya getirdi.
Eğitim sektörü çalışanları ve öğrenciler Sırbistan'ın başkenti Belgrad'daki Eğitim Bakanlığı binası önünde toplanıyor, 5 Şubat 2025. Fotoğraf: Anadolu/Getty Images
Öğrencilerin Talepleri
Hareketin liderleri, Sırbistan hükümetinden şu taleplerde bulundu:
Novi Sad tren istasyonu restorasyonuna ilişkin tüm ihale ve harcama belgelerinin kamuya açıklanması,
Tutuklanan öğrencilerin derhal serbest bırakılması,
Akademisyenlere ve öğretim görevlilerine yönelik baskıların sona erdirilmesi,
Üniversitelerin bütçesinin %20 oranında artırılması,
Yolsuzlukla suçlanan kamu görevlilerinin bağımsız bir mahkeme tarafından yargılanması.
Uluslararası Destek ve Nobel Barış Ödülü Adaylığı
Sırbistan'daki bu barışçıl direniş uluslararası toplumdan da büyük destek gördü. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve çeşitli insan hakları örgütleri, öğrencilerin demokrasi ve adalet için verdiği barışçıl mücadeleyi övdü.
Bu mücadelenin etkisi, Nobel Komitesi tarafından da fark edildi ve öğrenci hareketi 2025 Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi. Bu adaylık, Sırbistan'daki demokrasi yanlısı güçlere moral kaynağı olurken, hükümetin şiddet ve baskı politikalarına karşı diplomatik baskıların artmasını da beraberinde getirdi.
