yedy haber merkezi
Gaziantep’teki Zeugma Antik Kenti’nin simgesi haline gelen “Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp parçalarından biri daha yıllar sonra Türkiye’ye getirildi. ABD’de olduğu tespit edilen panel, bilimsel incelemeler ve diplomatik girişimlerin ardından yeniden ait olduğu topraklara döndü.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, daha önce Türkiye’ye iadesi sağlanan 12 panelin ardından büyük kompozisyonun bir eksik parçasının daha kültürel mirasa kazandırıldığı belirtildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da gelişmeyi sosyal medya hesabından duyurarak Türkiye’nin kaçırılan kültür varlıklarının izini sürmeye devam edeceğini söyledi.
Panelin, çevrim içi bir müzayede platformunda satışa çıkarıldığı bilgisinin ardından yürütülen araştırmalar sonucu “Çingene Kızı” mozaiğine ait olduğu belirlendi. Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay’ın da dahil olduğu süreçte, mozaik üzerindeki tessera renkleri, geometrik bordür yapısı ve kesme izleri detaylı biçimde incelendi.
Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen bilimsel çalışmaların ardından panelin büyük kompozisyonun bir parçası olduğu yönünde güçlü kanıtlar ortaya kondu. Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’nin süreci tamamlamasının ardından eser Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi ve Turkish Cargo ile Türkiye’ye getirildi.
Çingene Kızı mozaiği neden önemli?
Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında ortaya çıkarılan “Çingene Kızı” mozaiği, Türkiye’nin en tanınan arkeolojik eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. Yaklaşık 9,25 x 13,50 metre boyutlarındaki büyük taban mozaiğinin bir parçası olan eser, güçlü bakışları ve yüz ifadesiyle dünya çapında ün kazandı.
Aslında Dionysos kültüyle ilişkilendirilen bir Maenad figürü olduğu belirtilen mozaik, kamuoyunda “Çingene Kızı” adıyla tanınıyor. Zeugma Mozaik Müzesi’nin en önemli eserlerinden biri olarak görülen çalışma, her yıl yüz binlerce ziyaretçiyi Gaziantep’e çekiyor.
Kayıp parçalar yıllar içinde bulundu
Zeugma mozaikleri, geçmişte kaçak kazılar ve tarihi eser kaçakçılığı nedeniyle ciddi zarar görmüştü. Özellikle 1960’lardan itibaren yurt dışına çıkarılan bazı parçalar, yıllar süren hukuki ve diplomatik girişimlerin ardından Türkiye’ye geri kazandırıldı.
2018 yılında ABD’deki Bowling Green State Üniversitesi’nde bulunan 12 mozaik panelinin Türkiye’ye iadesi büyük yankı uyandırmıştı. Son getirilen parçayla birlikte büyük kompozisyonun önemli bir eksik bölümü daha tamamlanmış oldu.
Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenecek
Türkiye’ye getirilen panel ilk etapta Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Bilimsel değerlendirme ve koruma işlemlerinin ardından eserin Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergileneceği açıklandı.
Uzmanlara göre panelin yeniden ana kompozisyonla buluşturulması, yalnızca arkeolojik açıdan değil; kültürel hafıza ve tarihi mirasın korunması açısından da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
