yedy editör masası

Dünyayı değiştirmeyi hedeflediler; tarihin dipnotlarında kaldılar.

Sanat tarihi, çoğu zaman kazananların hikâyesini anlatır. Empresyonistler, Kübistler, Sürrealistler ya da Bauhaus… Bugün bu isimler yalnızca sanat dünyasının değil, popüler kültürün de bir parçası hâline geldi. Oysa aynı dönemlerde, en az onlar kadar iddialı fikirlerle ortaya çıkan başka hareketler de vardı. Manifestolar yayımladılar, sanatın geleceğini yeniden tanımlayacaklarını ilan ettiler ve mevcut düzeni kökten değiştirmeyi hedeflediler.

Ancak tarih her zaman cesur olanları değil, kalıcı olanları hatırlar.

Bir kısmı savaşların gölgesinde dağıldı, bir kısmı kendi iç anlaşmazlıkları nedeniyle kısa sürede etkisini yitirdi. Bazıları ise yalnızca birkaç sanatçının çevresinde kaldı. Buna rağmen bugün modern ve çağdaş sanatın gelişim sürecine bakıldığında, bu "kaybolmuş" manifestoların bıraktığı izleri görmek mümkün. Belki büyük akımlara dönüşemediler ama birçok yeni düşüncenin filizlenmesine zemin hazırladılar.

Vortisizm: İngiltere'nin kısa süren sanat devrimi

1914 yılında İngiliz ressam ve yazar Wyndham Lewis öncülüğünde yayımlanan BLAST dergisi, Vortisizm'in manifestosu olarak kabul edilir. Hareket, Kübizmin geometrik dili ile Fütürizmin dinamizmini bir araya getirerek modern sanayi toplumunun enerjisini yansıtan yeni bir estetik öneriyordu.

Ancak tarih onların yanında olmadı. Manifestonun yayımlanmasından kısa süre sonra I. Dünya Savaşı başladı. Hareketin önemli isimleri cepheye gitti, bazıları hayatını kaybetti ve Vortisizm yalnızca birkaç yıl içinde dağılmaya başladı.

Bugün sanat tarihçileri Vortisizm'i başarısız bir girişim olarak değil, İngiliz modernizminin en cesur denemelerinden biri olarak değerlendiriyor.