Anadolu Ajansı

Aydın’ın Sultanhisar ilçesindeki Nysa Antik Kenti’nde, Roma dönemine tarihlenen yaklaşık 1800 yıllık kütüphaneye ulaşım basamakları gün yüzüne çıkarıldı. Kazı çalışmaları sayesinde açığa çıkan bu merdivenler, kentin ana cadde ile kütüphane yapısı arasındaki mekânsal bağlantının nasıl kurulduğunu net şekilde ortaya koyarak antik kent yaşamı ve bilgiye erişim anlayışına dair önemli ipuçları sundu. 

Kazılar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Hakan Öztaner başkanlığında yürütülüyor. Ekip, 2025 kazı sezonunda kentin batı yakasındaki ana cadde boyunca yürüttükleri çalışmalarda, cadde ile kütüphane arasındaki yaklaşık iki metre yükseklik farkını aşan basamakları ortaya çıkardı. Prof. Dr. Öztaner, bu merdivenlerin Antik Nysa’daki kütüphaneye çıkışta hem mimari hem de kentsel planlama açısından uzun süredir bilinmeyen bir bağlantıyı açığa çıkardığını belirtti. 

Elde edilen bulgulara göre, söz konusu yapı Milattan Sonra 130 civarında Roma döneminde inşa edilmiş olan kütüphaneye çıkan yolun bir parçasıydı ve beş basamakla mermer döşeli bir avluya ulaşılıyordu. Bu avlu, kütüphanenin tam merkezinde yer alıyor ve antik ziyaretçilere önemli bir kamusal geçiş alanı sağlıyordu. 

Nysa Antik Kenti, zengin yapılı çevresel özellikleriyle dikkat çekiyor: gymnasium, tiyatro, stadion, agora, meclis binası, geniş sütunlu caddeleri ve kutsal Akharaka Tapınağı gibi mimari unsurların yanı sıra, Batı Anadolu’nun en iyi korunmuş kütüphanelerinden biriyle biliniyor. Efes’teki Celsus Kütüphanesi’nden sonra inşa edildiği kabul edilen Nysa Kütüphanesi’nin 16 kitap rafı bulunuyor ve antik kaynaklarda adı geçen önemli el yazmalarına ev sahipliği yaptığı düşünülüyor. 

Antik coğrafyacı Strabon’un eğitim gördüğü kent olarak da anılan Nysa’daki bu kazı buluntusu, antik kent yapısının mekânsal ilişkilerini daha iyi anlamayı sağlıyor. Basamakların açığa çıkarılması, kütüphanenin şehir yaşamına nasıl entegre edildiğine dair somut bir kanıt sunarken, Roma dönemi kent planlaması ve bilgi mekânlarına erişim konularında araştırmacılara yeni değerlendirme alanları açıyor. 

Kazı çalışmaları Batı Anadolu’nun kültürel mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılması hedefiyle yürütülüyor; bu bağlamda bulunan basamakların korunup ziyaretçilerin erişimine uygun hâle getirilmesi, bölgenin arkeolojik ve turistik açıdan önemini de artıracak.