yedy haber merkezi
İstanbul Modern, Cumhuriyet dönemi ve Türkiye modern sanat tarihinin en dikkat çekici ve çok yönlü figürlerinden biri olan Semiha Berksoy’un eserlerini bir araya getiren geniş çaplı retrospektif “Semiha Berksoy: Tüm Renklerin Aryası” sergisini 22 Ocak 2026 tarihinden itibaren izleyiciyle buluşturuyor. Sergi, sanatçının opera, tiyatro, resim, sinema ve edebiyat alanlarını birbirine bağlayan üretimini 200’ü aşkın yapıt aracılığıyla görünür kılarak, Berksoy’un yaratıcı serüvenine kapsamlı bir bakış sunuyor.
“Tüm Renklerin Aryası”, Berlindeki Hamburger Bahnhof – Nationalgalerie der Gegenwart’ta 6 Aralık 2024 – 11 Mayıs 2025 tarihleri arasında gerçekleşen retrospektifin ardından İstanbul’a taşınıyor. Bu yeni versiyon, İstanbul Modern küratöryel ekibi tarafından özgün bir kurgu ve bakışla yeniden yapılandırılarak Berksoy’un yaratıcı süreçlerine ve yaşamına dair yeni içerikler sunacak; ses kayıtları, hareketli görüntüler, efemera ve fotoğraflar da sergi deneyimini zenginleştirecek.
Sergide, Berksoy’un erken dönem desenlerinden, sahne sanatlarıyla iç içe geçmiş opera temalı resimlere, otoportrelerden portrelere ve geniş ölçekli “çarşaf resimlerine” kadar uzanan kapsamlı bir üretim yelpazesi sergileniyor. Bu eserler, Berksoy’un kişisel mitolojisini ve sahneyle kurduğu derin bağı tematik bir anlatı çerçevesinde izleyiciye aktarıyor. Ayrıca sanatçının başrolünde yer aldığı operalar, tiyatro oyunları, yayımlanmış öyküleri ve Türkiye’nin ilk sesli filmi “İstanbul Sokaklarında” gibi üretimler de, onun sanat dünyasına yaptığı çok katmanlı katkıları ortaya koyuyor.
Sergi tasarımı, Berlin’deki ilk retrospektiften ilhamla İstanbul Modern’in kendi küratöryel vizyonuyla yeniden yorumlandı. Öykü Özsoy Sağnak (şef küratör), Deniz Pehlivaner ve Yazın Öztürk’ün küratöryel liderliğinde hazırlanan seçki, renk ve ifade çeşitliliğini merkeze alarak Berksoy’un sanatı ile yaşadığı dönemin estetik, kültürel ve toplumsal kırılmalarını da görünür kılıyor. Flormar’ın ana sponsorluğuyla gerçekleşecek sergi, sanatçının eserlerini Türkiye’de bugüne kadar sunulmuş en kapsamlı biçimiyle sanatseverlere ulaştırmayı hedefliyor.
Semiha Berksoy kimdir?
Semiha Berksoy, 24 Mayıs 1910 tarihinde İstanbul’un Çengelköy semtinde doğmuş ve 15 Ağustos 2004’te yine İstanbul’da yaşamını yitirmiş çok yönlü bir sanatçıydı. Türkiye’nin ilk yüksek dramatik sopranosu olarak anılan Berksoy, Ankara Devlet Operası’nın önde gelen baş artistlerinden biri olmasının yanı sıra opera, tiyatro, resim, sinema ve edebiyat alanlarında üretim yapan nadir figürlerden biriydi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Güzel Sanatlar Akademisi, Tiyatro Okulu ve İstanbul Belediye Konservatuvarı gibi köklü eğitim kurumlarında sanat eğitimini sürdüren Berksoy, Berlin Devlet Müzik Akademisi’ni de başarıyla tamamlayarak Avrupa sahnelerinde yer almış ve Türkiye’den çıkan ilk opera sanatçılarından biri olarak tanınmıştır.
Berksoy’un kariyeri, sahne sanatlarının sınırlarını zorlayan rolleri ve yaratıcı üretimi kadar, ülke kültür tarihine yaptığı özgün katkılarla da dikkat çekti. 1931 yapımı “İstanbul Sokaklarında” adlı filmdeki rolü, Türkiye’nin ilk sesli filmi olarak sinema tarihine geçerken Berksoy’un performansı hem müzik hem oyunculuk alanında dönemin öne çıkan örneklerinden biri oldu. Özellikle opera sahnesinde seslendirdiği rolleri ve tiyatro sahnelerindeki varlığı, onun çok disiplinli bir sanat pratiğine sahip olduğunu ortaya koydu.
Sanatçı aynı zamanda görsel sanatlarda da üretken bir figürdü; ileri yaşlarında geliştirdiği resimler, sahne deneyimiyle iç içe geçmiş dramatik ve ifadeci görsel dilini barındırıyordu. Yurtiçi ve yurtdışında eserleri sergilenen Berksoy, sadece performans sanatçısı olarak değil, Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinin kültürel tarihine damga vuran öncü bir yaratıcı figür olarak hatırlanıyor.
