Türkiye’de bağımsız mizah dergiciliğinin önemli örneklerinden biri olarak kabul edilen D’Lİ mizah dergisi, 33 yıllık aranın ardından yeniden düzenli yayın hayatına başladı. İlk kez 1991 yılında yayımlanan ve dönemin mizah anlayışına farklı bir soluk getiren dergi, yeni dönemde hem eski kuşak çizerleri hem de genç isimleri bir araya getiriyor.
Bir süre önce özel bir sayıyla okurlarına yeniden merhaba diyen D’Lİ ekibi, artık düzenli yayın hedefiyle yoluna devam ediyor. Derginin yeni sayısı 40 sayfa olarak, birinci hamur kâğıda basıldı ve kitapçılar, çizgi roman dükkânları ile çevrimiçi satış noktalarında yerini aldı.
1990’ların alternatif mizah anlayışını temsil ediyordu
D’Lİ, ilk yayımlandığı dönemde Türkiye’de alışılmış mizah dergisi kalıplarının dışına çıkan yayınlardan biri olarak dikkat çekmişti. Herhangi bir yayın grubuna bağlı olmadan yayımlanan dergi, yazar ve çizerlerinin kendi yayınlarını ürettiği bağımsız bir model geliştirmişti. Bu yönüyle Türkiye’de bağımsız mizah dergiciliğinin öncülerinden biri olarak görülüyor.
Dergi, yalnızca mizah üretmeyi değil; çizgi roman, edebiyat, grafik sanatlar ve deneysel anlatılar arasında yeni ilişkiler kurmayı da amaçlıyordu. Özellikle 1990’lı yılların başında ortaya koyduğu yenilikçi yaklaşım nedeniyle kült yayınlar arasında gösteriliyor.
Deneysel mizah anlayışı korunuyor
D’Lİ’nin yeni döneminde de derginin kuruluş ruhunu oluşturan deneysel yaklaşım korunuyor. İlk sayıda yer alan dikkat çekici çalışmalardan biri, Rus yazar Fyodor Dostoyevski’nin “Timsah” öyküsünün ortak bir çizgi roman projesine dönüştürülmesi oldu. Hikâyenin her karesi farklı bir çizer tarafından yorumlanarak kolektif bir anlatı oluşturuldu.
Dergi ekibi, ezberci olmayan yeni bir mizah dili geliştirmeyi ve farklı kuşaklardan sanatçıları aynı yayın çatısı altında buluşturmayı hedefliyor.
Usta ve genç isimler aynı sayfalarda buluşuyor
Yeni dönemde D’Lİ’nin kadrosunda Türk mizahının tanınmış isimleriyle genç çizer ve yazarlar birlikte yer alıyor. Kadroda Gani Müjde, Can Barslan, Atilla Atalay, Cengiz Üstün, Tuncer Erdem ve Memo Tembelçizer gibi isimlerin yanı sıra yeni kuşaktan sanatçılar da bulunuyor.
Bu geniş kadro, derginin geçmişle bugün arasında bir köprü kurma hedefinin önemli parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Basılı mizah dergiciliği için dikkat çekici bir dönüş
Dijital yayıncılığın giderek güçlendiği bir dönemde D’Lİ’nin yeniden basılı olarak yayımlanmaya başlaması, Türkiye’de mizah dergiciliğinin geleceğine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı. Son yıllarda birçok mizah dergisi yayın hayatına son verirken, D’Lİ’nin dönüşü bağımsız yayıncılık açısından dikkat çekici bir gelişme olarak görülüyor.
Dergi ekibi, her mevsimde yeni bir sayı yayımlamayı planlıyor. Böylece D’Lİ, 33 yıllık aranın ardından yeniden düzenli bir yayın olarak okurlarla buluşmayı sürdürecek.
D’Lİ dergisi neden önemli?
1991 yılında yayımlanmaya başlayan Deli (bugünkü adıyla D’Lİ), Türkiye’de mizah dergiciliğinin dönüşüm döneminde ortaya çıkan en özgün yayınlardan biri olarak kabul ediliyor. Geleneksel mizah anlayışının dışına çıkan dergi; çizgi roman, edebiyat ve görsel sanatları aynı potada buluşturan deneysel yaklaşımıyla kült bir yayın haline geldi.
Bugün yeniden yayımlanmaya başlaması ise yalnızca nostaljik bir dönüş olarak değil, bağımsız mizah üretiminin günümüzdeki varlığı açısından da önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
D’Lİ yazar ve çizer listesi:
Ada PANCAR
Ali Gün YILDIRIM
Alp Tamer ULUKILIÇ
Andaç GÜRSOY
Atilla ATALAY
Behzat TAŞ
Can BARSLAN
Cemil Cahit YAVUZ
Cengiz ÜSTÜN
Ender ÖZKAHRAMAN
Erden KAHVECİ
Erhan BAŞKURT
Gani MÜJDE
Gonzalo RUEDA
Hakan KARATAŞ
Işılay TÜRKÜM
İbrahim METİN
İlhami ALGÖR
Kemal SİYAHHAN
Kutsi AKILLI
Lamia KARAALİ
Memed ERDENER
Memo TEMBELÇİZER
Murat BOZKURT
Mümin DURMAZ
Münircan ÖZDEMİR
Nazım DİKBAŞ
Nehircan ÖZDEMİR
Resul ERTAŞ
Semra CAN
Sencer
Seyran DENİZ
Suat BİLGİ
Şahin ERKOÇAK (Sencer)
Tahsin ATASOY
Tan Cemal GENÇ
Tuncer ERDEM
