yedy haber merkezi

Yapay zekâ ile sanat arasındaki ilişkinin en görünür isimlerinden biri olan Refik Anadol, TIME dergisinin 2025 TIME100 AI listesine giren 100 isim arasında yer aldı. Sanatçı, listenin yalnızca bir parçası olmakla kalmadı; TIME’ın özel sayısının kapağını da kendi geliştirdiği yapay zekâ sistemiyle tasarladı. 

TIME tarafından hazırlanan TIME100 AI listesi, yapay zekânın geleceğini şekillendiren lider, yenilikçi ve düşünürleri bir araya getiriyor. 2025 seçkisinde teknoloji şirketlerinin yöneticilerinin yanı sıra sanat, sinema ve yaratıcı üretim alanlarından isimlerin de yer alması, yapay zekânın artık yalnızca teknoloji dünyasının konusu olmadığını gösteren ayrıntılardan biri.

Beş binden fazla kapak yapay zekânın hafızasında

Refik Anadol’un TIME için hazırladığı kapak çalışmasının temelinde derginin görsel arşivi bulunuyor. Anadol ve ekibi, TIME’ın 100 yılı aşkın geçmişine ait 5 binden fazla dergi kapağını sanatçının stüdyosunda geliştirilen yapay zekâ sistemine aktardı.

Ortaya çıkan soyut görüntü, Refik Anadol’un çalışmalarında sık karşılaşılan akışkan ve moleküler formları taşıyor. Sanatçı, çalışmayı yapay zekânın TIME’ın bir asırlık görsel geçmişini “hayal etmesi” fikri üzerinden tanımlıyor.

Bu üretimde kullanılan sistem, Anadol’un ekibi tarafından Large Nature Model olarak adlandırılıyor. TIME’a göre sistem, kapsamlı araştırma ve iş birlikleri sonucunda geliştirilen modüler ve çok modlu bir yapay zekâ altyapısına dayanıyor.

Veriyi pigment olarak kullanan sanat

Anadol’un TIME100 AI profilinde sanat pratiğinin merkezinde verinin bulunduğu vurgulanıyor. Sanatçı veriyi bir tür pigment, yapay zekâyı ise bu pigmentle çalışan bir fırça gibi ele alıyor.

Son yıllarda geliştirdiği çalışmalarında yapay zekâ modellerini kullanarak büyük ölçekli görsel ve işitsel enstalasyonlar üreten Refik Anadol, veri kümelerini hareketli, akışkan ve soyut görsel dünyalara dönüştürüyor. Bu yaklaşım, galeri ve müzelerin yanı sıra kamusal alanlarda da karşılık buluyor. 

TIME’ın sanatçıya ilişkin profilinde Anadol’un yapay zekâyı yalnızca bir üretim aracı olarak değil, verinin farklı biçimlerde yorumlanmasını sağlayan yaratıcı bir ortak olarak ele aldığı görülüyor.

Yapay zekâ listesinde sanatçı olarak yer aldı

2025 TIME100 AI seçkisinde Refik Anadol, “Innovators” (Yenilikçiler) kategorisinde yer alıyor. Aynı kategoride sanatçıların yanı sıra teknoloji ve yaratıcı endüstrilerden farklı isimler bulunuyor. 

TIME, listeyi hazırlarken aylar süren bir araştırma yürüttüğünü; sektör liderlerinden ve çok sayıda uzman kaynaktan aday önerileri aldığını belirtiyor. Derginin editörlerine göre listenin amacı yapay zekânın geleceğini şekillendiren farklı alanlardaki kişileri görünür kılmak. 

Bu açıdan Anadol’un listede bulunması, yapay zekâ teknolojilerinin sanat üretimindeki kullanımının artık yaratıcı endüstrilerdeki daha geniş dönüşümün bir parçası olarak ele alındığını da gösteriyor.

Refik Anadol kimdir?

Refik Anadol, çalışmalarında veri bilimi, yapay zekâ, mimarlık ve medya sanatını bir araya getiren Türk asıllı Amerikalı bir medya sanatçısıdır. Özellikle büyük ölçekli dijital ve görsel-işitsel enstalasyonlarıyla tanınır.

Sanatçının üretiminde veri, yalnızca analiz edilen bir bilgi kümesi değil, görsel bir malzeme olarak ele alınır. Yapay zekâ modelleriyle işlenen veriler; hareket eden, dönüşen ve mekânla ilişki kuran dijital kompozisyonlara dönüşür. TIME da Anadol’u yapay zekâyı sanat pratiğinin merkezine yerleştiren en başarılı sanatçılardan biri olarak tanımlıyor.

Anadol’un TIME100 AI listesine girdiği yıl, aynı zamanda derginin özel sayısının kapağını üretmesiyle de dikkat çekiyor. Böylece sanatçının çalışması yalnızca listenin konusu değil, yapay zekânın kendi görsel hafızasını yeniden yorumladığı bir kapak çalışması olarak da TIME’ın 2025 AI sayısının yüzü haline geliyor.