yedy haber merkezi

Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED), Osmanlı döneminde Fenerli Rumların toplumsal, kültürel ve siyasi dünyasını ele alan yeni bir sergiye ev sahipliği yapıyor. “Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” başlıklı sergi, 11 Mart 2026’da kapılarını açtı ve 24 Ocak 2027’ye kadar ziyaret edilebilecek.

Sergi, özellikle 18. yüzyılda İstanbul’un Fener semti ile Balkan coğrafyasındaki Eflak ve Boğdan beylikleri arasında kurulan siyasi ve toplumsal ilişkileri ele alıyor. Osmanlı dünyasında önemli roller üstlenen Fenerli Rum elitlerin gündelik yaşamı, diplomatik ilişkileri ve kültürel ağları çok katmanlı bir perspektifle inceleniyor.

Fener’den Balkan başkentlerine uzanan ağlar

Küratörlüğünü Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas’ın üstlendiği sergi, dört yıllık bir araştırma programının ürünü olarak hazırlandı. Çalışma, İstanbul’daki Fener mahallesinden Balkan prensliklerine uzanan geniş bir coğrafyada oluşan siyasi ve kültürel ilişkileri görünür kılmayı amaçlıyor.

Sergide arşiv belgeleri, nadir kitaplar, haritalar, tablolar, mimari çizimler ve üç boyutlu modeller aracılığıyla yaklaşık bir yüzyıla yayılan tarihsel bir ağ yeniden kurgulanıyor. Bu materyaller, Fenerli seçkin ailelerin İstanbul’daki hanelerinden Osmanlı sarayına ve Balkanlardaki yönetim merkezlerine uzanan yaşam alanlarını gözler önüne seriyor.

Bir mektuptan doğan sergi

Serginin başlığı, 1719 yılında Bükreş’te yaşayan bir âlimin mektubunda geçen “Cümle Fener burada; artık İstanbul’u hatırlamıyorum” sözünden ilham alıyor. Bu ifade, Fener ile Eflak ve Boğdan arasındaki yoğun toplumsal ve siyasi bağlantılara işaret ediyor.

18. yüzyıl boyunca Osmanlı yönetiminin bu bölgelere Fenerli Rum yöneticiler ataması, İstanbul ile Balkan başkentleri arasında güçlü bir yönetim ve kültür ağı oluşmasına yol açtı. Sergi, bu ağın nasıl kurulduğunu ve farklı coğrafyalar arasında nasıl bir etkileşim yarattığını ortaya koyuyor.

On tematik bölümden oluşuyor

“Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” sergisi, Fenerli Rumların dünyasını on farklı tematik bölüm üzerinden anlatıyor. Bu bölümler arasında Fener mahallesindeki gündelik yaşam, Osmanlı sarayıyla ilişkiler, Patrikhane çevresi, Eflak ve Boğdan’daki yönetim merkezleri ve İstanbul’a dönüş gibi başlıklar yer alıyor.

Sergi aynı zamanda ziyaretçilere mimari modeller ve dijital canlandırmalar aracılığıyla tarihsel mekânları deneyimleme imkânı da sunuyor. Böylece Fenerli Rumların evleri, mahalle yaşamı ve Balkan coğrafyasındaki yönetim merkezleri görsel olarak yeniden canlandırılıyor.

Bu kapsamlı çalışma, İstanbul’un çok kültürlü geçmişini ve Osmanlı dünyasında farklı toplulukların kurduğu karmaşık ilişkileri yeniden düşünmeye davet ediyor.