yedy haber merkezi

Türk edebiyatının en unutulmaz aşk hikâyelerinden birine tanıklık eden mektuplar, fotoğraflar ve kişisel belgeler artık dijital ortamda erişilebiliyor. "Piraye Koleksiyonu" adıyla hazırlanan kapsamlı dijital arşiv, Nâzım Hikmet ile eşi Hatice Piraye Altınoğlu'nun yaşamına ilişkin yüzlerce belgeyi araştırmacılar, edebiyat tarihçileri ve okurlarla buluşturdu.

Uzun yıllar boyunca Piraye tarafından özenle korunan arşiv; yalnızca şairin özel yaşamına değil, Cumhuriyet'in ilk dönemindeki edebiyat ve kültür ortamına da ışık tutan önemli bir kaynak niteliği taşıyor. Dijital koleksiyon sayesinde bugüne kadar dağınık halde bulunan ya da ilk kez gün yüzüne çıkan birçok belge tek çatı altında bir araya getirildi.

Mektuplardan fotoğraflara uzanan zengin bir arşiv

Koleksiyonda Nâzım Hikmet ile Piraye arasındaki mektupların yanı sıra aile fotoğrafları, resmi belgeler, el yazısı defterler, kartpostallar, kişisel notlar ve döneme ait çeşitli dokümanlar yer alıyor.

Arşivde ayrıca Piraye'nin günlük yaşamına ait izler taşıyan "Defterler", yaptığı çalışmaların yer aldığı "Tablo / Desen ve El İşleri" ile kişisel kitaplığından eserlerin bulunduğu "Kitaplığından" bölümleri de bulunuyor. Bu yönüyle koleksiyon, yalnızca iki insanın aşk hikâyesini değil, bir dönemin kültürel belleğini de görünür kılıyor.

Araştırmacılar için yeni bir başvuru kaynağı

Projeyi hazırlayan Piraye Koleksiyonu Çalışma Grubu, dijital arşivin temel amacının edebiyat tarihine birinci elden kaynak oluşturmak olduğunu vurguluyor.

Koleksiyon; Nâzım Hikmet üzerine çalışan akademisyenler, biyografi yazarları ve edebiyat araştırmacıları kadar, şairin yaşamına ilgi duyan okurlar için de önemli bir başvuru merkezi olmayı hedefliyor. Belgelerin yüksek çözünürlükte dijital ortama aktarılması sayesinde arşivin uzun yıllar korunması da amaçlanıyor.

Telif nedeniyle yayımlanamayan mektuplar da var

Koleksiyonun dikkat çeken ayrıntılarından biri ise tüm belgelerin henüz erişime açılamamış olması. Proje ekibinin açıklamasına göre, 31 mektup, telif hakları ve hak sahiplerine ulaşılamaması nedeniyle şimdilik dijital arşive eklenemedi.

Çalışma grubu, eksik kalan belgelerin de ilerleyen süreçte gerekli izinlerin alınmasının ardından koleksiyona dâhil edilmesini hedeflediklerini belirtiyor.

Dijital kültürel mirasın önemli örneklerinden biri

Son yıllarda dünyanın birçok önemli kütüphanesi ve müzesi, arşivlerini dijital ortama taşıyarak araştırmacılara açık hale getiriyor. Piraye Koleksiyonu da bu yaklaşımın Türkiye'deki dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Mektuplar, fotoğraflar ve kişisel belgelerin dijitalleşmesi sayesinde hem fiziksel arşiv korunuyor hem de dünyanın farklı ülkelerindeki araştırmacılar, Nâzım Hikmet ve Piraye'nin yaşamına ilişkin belgelere daha kolay erişebiliyor.

Piraye Altınoğlu kimdir?

Hatice Piraye Altınoğlu (1906-1995), Türk edebiyatının en çok bilinen isimlerinden biri olan Nâzım Hikmet'in eşi ve şairin birçok şiirine ilham veren kişidir. Nâzım Hikmet'in uzun yıllar cezaevinde bulunduğu dönemde onunla yoğun bir mektuplaşma sürdüren Piraye, bu yazışmaları, fotoğrafları ve kişisel belgeleri büyük bir titizlikle sakladı.

Bugün dijital ortama aktarılan Piraye Koleksiyonu, yalnızca iki insan arasındaki mektuplaşmayı değil; Türkiye'nin edebiyat, kültür ve yakın tarihine ışık tutan çok sayıda özgün belgeyi de içeriyor. Bu yönüyle Piraye, yalnızca Nâzım Hikmet'in yaşamındaki önemli bir figür değil, aynı zamanda Türkiye'nin edebi belleğinin korunmasına katkı sağlayan isimlerden biri olarak kabul ediliyor